چرا دیگ موتورخانه رسوب میگیرد؟ ۵ دلیل اصلی و راهکارهای اصولی رسوبزدایی
رسوبگرفتگی یکی از شایعترین مشکلات دیگهای موتورخانهای است که به مرور زمان باعث کاهش راندمان گرمایشی، افزایش مصرف سوخت و حتی خرابی کامل دیگ میشود. اگر شما هم با کاهش بازده گرمایش، صدای زیاد دیگ، یا خاموش شدن ناگهانی مشعل مواجه شدهاید، احتمالاً پای رسوب در میان است.
در این مقاله، به بررسی ۵ دلیل اصلی رسوبگرفتگی دیگ موتورخانه (رسوبگرفتگی دیگ موتورخانه) میپردازیم و راهکارهایی اصولی و فنی برای رسوبزدایی ارائه میدهیم.
از بهترین انواع دیگ موتورخانه در ایران
علائم رسوبگرفتگی دیگ موتورخانه
قبل از هر چیز، بهتر است بدانیم چگونه متوجه رسوب در دیگ شویم:
- کاهش محسوس دمای آب گرمایش یا آب گرم مصرفی
- صدای قلقل یا تقتق در زمان روشن بودن دیگ
- افزایش زمان روشن بودن مشعل
- افت فشار مداوم یا نوسانات دما
- خاموش شدن ناگهانی دیگ یا مشعل با افزایش دما
مطالعه مقاله: عیب یابی دیگ موتورخانه: چرا دیگ گرم نمیشود یا زود خاموش میشود؟
5 دلیل اصلی اینکه که چرا دیگ موتورخانه رسوب میگیرد
1. استفاده از آب با سختی بالا
آب شهری معمولاً دارای املاحی مانند کلسیم و منیزیم است. این ترکیبات در دمای بالا تجزیه شده و بهصورت رسوبات آهکی روی سطح مبدلها یا لولههای دیگ مینشینند. اگر به موقع به این مشکل رسیدگی نشود، باعث انسداد لولهها، کاهش شدید راندمان حرارتی، افزایش مصرف گاز یا گازوئیل و در نهایت سوختن مشعل یا ترک برداشتن مبدل گرمایی میشود.
راهکار: نصب سیستم سختیگیر رزینی یا سختی گیر مغناطیسی در مسیر ورودی آب به دیگ. همچنین بررسی دورهای سختی آب سیستم گرمایشی. (خرید سختی گیر مغناطیسی آکوا)
2. نبود یا خراب بودن سختیگیر آب
دیگهایی که فاقد سختی گیر هستند یا از سیستمهای فرسوده استفاده میکنند، بهسرعت دچار رسوب میشوند. حتی سختیگیرهای رزینی هم باید بهصورت منظم شارژ یا احیا شوند. اگر به این مشکل رسیدگی نشود هزینههای تعمیر زیاد، کاهش عمر مفید دیگ، و در بسیاری موارد نیاز به تعویض کامل مبدل یا دیگ در مدت زمان کوتاه خواهد بود.
راهکار: بررسی عملکرد سختیگیر و احیای رزینها به کمک نمک مخصوص؛ یا تعویض در صورت فرسودگی.
مشاهده محصولات و خرید سختی گیر
3. جریان کند یا توقف آب در داخل دیگ
زمانی که سرعت جریان آب کم باشد یا پمپ سیرکولاتور درست کار نکند، آب داغ در دیگ باقی مانده و فرصت بیشتری برای تشکیل رسوب خواهد داشت. اگر به این مورد رسیدگی نشود موجب گرم شدن بیش از حد دیگ و خاموش شدن مداوم مشعل میشود و در ادامه میتواند باعث سوختن پمپ، آسیب به کلید ایمنی و بالا رفتن فشار در سیستم شود.
راهکار: سرویس یا تعویض پمپ سیرکولاتور، بررسی هواگیری کامل سیستم برای اطمینان از گردش صحیح آب.
4. استفاده از دیگهای فولادی یا مبدل فلزی بیکیفیت
سطح داخلی برخی دیگها مستعد جذب سریع رسوبات هستند، مخصوصاً اگر جنس فلز آنها مناسب نباشد یا پوشش ضد خوردگی نداشته باشند.اگر این مورد بررسی و رسیدگی نشود دیگ بهسرعت فرسوده و سوراخ میشود، هزینه تعمیر بسیار بالا میرود و در برخی موارد نیاز به تعویض کل دیگ خواهد بود.
راهکار: استفاده از دیگهای دارای پوشش ضد رسوب یا مقاوم در برابر خوردگی، یا استفاده از افزودنیهای شیمیایی مجاز برای محافظت داخلی.
5. عدم سرویس دورهای دیگ و مشعل
رسوبزدایی، هواگیری، و بررسی وضعیت شعله و فشار از جمله سرویسهایی هستند که باید حداقل سالی یکبار انجام شود. عدم انجام آنها باعث رسوب تدریجی و جدی میشود.
راهکار: تنظیم قرارداد سرویس سالانه با سرویسکار مجاز، بازدید و شستشوی داخلی دیگ با مواد مخصوص رسوبزدایی.
راهکارهای اصولی برای رسوبزدایی دیگ موتورخانه
| روش رسوبزدایی | توضیح و کاربرد |
| شستشوی شیمیایی (اسیدشویی) | استفاده از اسیدهای ضعیف مانند دیسکلر برای حلکردن رسوبات داخل مبدل یا لولهها |
| نصب سختیگیر رزینی | کاهش سختی آب ورودی به سیستم و جلوگیری از تشکیل رسوب جدید |
| استفاده از فیلتر مغناطیسی | کاهش تجمع رسوبات فلزی در مسیر گردش آب (مناسب برای سیستمهای کوچکتر) |
| افزودن مواد ضد رسوب مجاز | افزودنیهای صنعتی که به آب سیستم اضافه شده و از تهنشینی املاح جلوگیری میکنند |
| تعویض بخشهای فرسوده دیگ | در صورت رسوبزدگی شدید، تعویض مبدل یا لولهها در برخی موارد ضروری است |
خرید کلیه تجهیزات موتورخانه از فراتاسیسات
اگر به رسوبزدایی توجه نکنید چه میشود؟
- کاهش شدید راندمان گرمایشی و افزایش مصرف گاز یا گازوئیل
- افزایش فشار داخل دیگ و فعال شدن کلید ایمنی
- سوختن پمپ یا مشعل به دلیل عملکرد غیرعادی
- ترکخوردگی یا سوراخ شدن مبدل گرمایی
- هزینههای چند برابری برای تعمیر یا تعویض کامل دیگ موتورخانه
سوالات متداول
- آیا میتوان دیگ را بدون سختیگیر استفاده کرد؟
بله، اما خطر تشکیل رسوب بسیار بالا میرود، بهویژه در مناطق با آب سخت. - هر چند وقت یکبار باید رسوبزدایی انجام شود؟
بسته به کیفیت آب، سالی یکبار تا نهایتاً هر دو سال یکبار توصیه میشود. - آیا شستشوی اسیدی به دیگ آسیب میزند؟
اگر توسط تکنسین مجرب و با اسید مناسب انجام شود، مشکلی ندارد؛ اما استفاده بیرویه یا اسید قوی ممکن است به دیگ آسیب بزند.
جمعبندی چرا دیگ موتورخانه رسوب میگیرد؟
رسوب در دیگ موتورخانه دشمن پنهانی سیستم گرمایشی ساختمان است. اگر به موقع تشخیص داده و با روشهای اصولی برطرف نشود، میتواند خسارات جدی بههمراه داشته باشد. با استفاده از سختیگیر مناسب، سرویس دورهای و کنترل کیفیت آب میتوان جلوی بیشتر مشکلات را گرفت و عمر سیستم گرمایشی را چند برابر کرد.