عیب یابی دیگ موتورخانه: چرا دیگ گرم نمیشود یا زود خاموش میشود؟
دیگ موتورخانه قلب سیستم گرمایشی ساختمان است و عملکرد صحیح آن برای تأمین گرمایش رادیاتورها، آب گرم مصرفی و استخرها بسیار حیاتی است. یکی از شایعترین مشکلاتی که کاربران با آن مواجه میشوند، گرم نشدن دیگ یا خاموش شدنهای مکرر آن است.
در این مقاله، به بررسی دلایل فنی و راهحلهای عملی برای این مشکل رایج و عیب یابی دیگ موتورخانه میپردازیم.
علائم رایج مشکل در دیگ موتورخانه
- دیگ روشن میشود اما آب گرم نمیکند
- دیگ پس از چند دقیقه بهصورت خودکار خاموش میشود
- صدای غیرعادی از مشعل یا دیگ به گوش میرسد
- بوی گاز یا دود اطراف موتورخانه احساس میشود
- دستگاه با فشار کم یا دمای پایین کار میکند
در جدول زیر علائم خرابی دیگ موتورخانه و راه حل های پیشنهادی برای عیب یابی دیگ موتورخانه به صورت خلاصه آورده شده است.
| علامت | علت احتمالی | راهحل پیشنهادی |
| دیگ روشن میشود ولی گرم نمیکند | رسوب، پمپ معیوب، هواگرفتگی | شستشو، سرویس پمپ، هواگیری |
| دیگ بلافاصله خاموش میشود | کلید ایمنی، شعله نامناسب، فشار کم | بررسی کلیدها، تنظیم مشعل، افزایش فشار |
| صدای تقتق یا تقه از دیگ | وجود هوا، رسوب در مبدل | هواگیری، رسوبزدایی |
| بوی گاز یا احتراق ناقص | تنظیم نبودن مشعل، گرفتگی دودکش | سرویس مشعل، بررسی دودکش |
| گرمایش ضعیف در کل ساختمان | عملکرد نامناسب پمپ، هواگرفتگی | تعویض پمپ، هواگیری کامل |
دلایل رایج گرم نشدن یا خاموش شدن دیگ موتورخانه
1. کمبود فشار آب در سیستم
اگر فشار آب در سیستم کمتر از حد استاندارد (معمولاً زیر 1 بار) باشد، مشعل اجازه روشن شدن یا ادامه کار را ندارد.ممکن است مشعل آسیب ببیند، دیگ بهصورت خشک داغ شود و در بلندمدت به سوراخ شدن مبدل یا ترک برداشتن آن منجر شود.
راهحل: فشار را با کمک فشارسنج دیگ بررسی و در صورت نیاز از طریق شیر پرکن، فشار را به محدوده 1.2 تا 1.5 بار برسانید.
2. ایراد در مشعل یا جرقهزن
اگر مشعل روشن نمیشود یا شعله پایدار نمیماند، ممکن است مشکل از جرقهزن، شیر برقی، یا تنظیمات مشعل باشد.اگر رسیدگی نشود احتمال انفجار خفیف، احتراق ناقص و تجمع گاز در محفظه دیگ وجود دارد که میتواند بسیار خطرناک باشد.
راهحل: تمیز کردن الکترود جرقه، بررسی تنظیم شعله، کنترل ترانس جرقه و سرویس مشعل توسط تکنسین الزامی است.
3. رسوبگرفتگی مبدل یا لولهها
وجود رسوبات آهکی و املاح در لولهها و مبدل حرارتی، انتقال حرارت را کاهش داده و باعث بالا رفتن دمای داخل دیگ و خاموش شدن سیستم میشود. اگر رسیدگی نشود: رسوب شدید باعث سوختن دیگ، ترکخوردگی جدارهها، افزایش مصرف سوخت و در نهایت تعویض کامل دیگ با هزینه بالا خواهد شد.
راهحل: استفاده از سختیگیر، شستشوی مبدل با اسید مناسب یا سرویس دورهای.
4. ایراد در ترموستات یا سنسور دما
اگر ترموستات معیوب باشد یا اطلاعات غلط ارسال کند، ممکن است مشعل بیدلیل خاموش شود.اگر رسیدگی نشود: ممکن است دیگ بیشازحد داغ شود و کلید ایمنی فعال شود یا در حالت سرد کار کند و آب بهدرستی گرم نشود.
راهحل: بررسی ترموستات اتاقی، سنسور دمای آب، و اطمینان از عملکرد صحیح آنها.
5. وجود هوا در سیستم
وجود حباب هوا در مسیر پمپ سیرکولاتور یا لولهها باعث اختلال در گردش آب و در نتیجه خاموش شدن دیگ میشود. اگر رسیدگی نشود: پمپ بسوزد، گرمایش مختل شود، و دیگ در حالت نیمسوز باقی بماند که راندمان کل سیستم را به شدت کاهش میدهد.
راهحل: هواگیری کامل رادیاتورها، دیگ و پمپها بهویژه پس از تعمیرات یا پر شدن مجدد سیستم.
6. خرابی برد کنترل یا کلید ایمنی
برد الکترونیکی معیوب یا فعال شدن کلید ایمنی (مانند کلید حد بالا یا کلید فشار) باعث خاموش شدن فوری دیگ میشود. اگر رسیدگی نشود: دیگ ممکن است بدون هشدار خاموش شود یا در مواقع خطر واکنش نشان ندهد که منجر به حادثه، نشتی گاز یا حتی آتشسوزی میشود.
راهحل: بررسی برد و کلیدهای ایمنی توسط متخصص فنی و تعویض در صورت لزوم.
7. عملکرد نامناسب پمپ سیرکولاتور
اگر پمپ گردش آب کار نکند یا ضعیف باشد، گرما در سیستم پخش نشده و دمای دیگ بهسرعت بالا رفته و خاموش میشود. اگر رسیدگی نشود: گرمای تولیدشده در دیگ تخلیه نمیشود، باعث افزایش دمای داخل دیگ و انفجار کلید ایمنی یا آسیب به دیگ و مبدل خواهد شد
راهحل: سرویس یا تعویض پمپ سیرکولاتور، بررسی مسیر برگشت آب.
نکات کلیدی برای پیشگیری از این مشکلات
- سرویس سالانه دیگ و مشعل توسط تکنسین مجرب
- استفاده از سختیگیر آب برای جلوگیری از رسوب
- هواگیری دورهای سیستم بهویژه پس از خاموشی تابستانی
- کنترل منظم فشار سیستم و عملکرد پمپ
- استفاده از قطعات اصلی و تاییدشده
سوالات متداول کاربران
- آیا روشن نشدن دیگ به خاطر پمپ معیوب است؟
بله. پمپ سیرکولاتور اگر گیر کرده یا سوخته باشد، گرمایش مختل و دیگ خاموش میشود. - چرا فشار آب دیگ همیشه پایین میآید؟
نشتی از رادیاتور، شیر اطمینان یا منبع انبساط خراب از دلایل رایج کاهش فشار هستند. - آیا میتوان دیگ را بدون سرویس، چند سال استفاده کرد؟
خیر. عدم سرویس منظم باعث کاهش راندمان، افزایش مصرف سوخت و خرابی زودهنگام میشود.
جمعبندی چرا دیگ گرم نمیشود یا زود خاموش میشود؟
در عیب یابی دیگ موتورخانه اگر دیگ موتورخانه شما گرم نمیشود یا مدام خاموش میشود، بهتر است بدون تأخیر، عیبیابی را آغاز کنید. بیشتر این مشکلات قابل حل هستند، ولی اگر ادامهدار باشند، میتوانند باعث آسیب جدی به مشعل یا مبدل حرارتی شوند. سرویس بهموقع و استفاده از تجهیزات باکیفیت، بهترین راه برای حفظ راندمان و ایمنی سیستم گرمایشی است.